Uzay
Çernobil'de Radyasyonla Beslenen Siyah Mantar: Uzay Yolculuklarını Değiştirebilir
1986 yılında yaşanan ve tarihin en yıkıcı nükleer felaketlerinden biri olarak kayıtlara geçen Çernobil patlamasının ardından, reaktörün enkazında bilim dünyasını şaşkına çeviren bir keşif yapıldı. Felaketin merkezindeki ölümcül radyasyon seviyesinden zarar görmek bir yana, tam aksine bu ortamda hızla büyüyen ve çoğalan siyah bir mantar türü tespit edildi. Bu olağandışı organizma, felaketin kalıntıları arasında adeta kendi yaşam alanını inşa ediyordu.
Uzmanların yaptığı laboratuvar incelemeleri, bu sıradışı mantarın hayatta kalma sırrının insan cildine de rengini veren melanin pigmentinde saklı olduğunu gösterdi. Mantarın melanin bakımından zengin hücresel yapısı, yüksek dozdaki iyonlaştırıcı radyasyonu adeta bir sünger gibi emiyor. Ardından bu ölümcül enerjiyi, tıpkı bitkilerin fotosentez yoluyla güneş ışığını kullanması gibi, kendi gelişimi için biyolojik bir yakıta dönüştürüyor.
Dünyadaki en zorlu şartlara uyum sağlayan bu eşsiz biyolojik mekanizma, günümüzde uzay ajanslarının en büyük problemlerinden birine çözüm sunma potansiyeli taşıyor. Kozmik radyasyonun astronotlar üzerindeki yıkıcı etkisini engellemenin yollarını arayan bilim insanları, Çernobil'de keşfedilen bu mantar türünü test edilmek üzere Uluslararası Uzay İstasyonu'na taşıdı.
Mikro yerçekimi ortamında gerçekleştirilen testlerin temel amacı, bu mantarın gelecekteki derin uzay görevleri için kendini yenileyebilen canlı bir radyasyon kalkanı olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek. Eğer araştırmalar istenilen sonucu verirse, Mars yolculukları başta olmak üzere gezegenler arası seyahatlerde insanlığı ölümcül kozmik ışınlardan koruyacak teknoloji, yıllar önce yaşanmış bir nükleer felaketin karanlık enkazından doğmuş olacak.
Kaynak: Dadachova, E., & Casadevall, A. Ionizing radiation: How fungi cope, adapt, and exploit with the help of melanin. Current Opinion in Microbiology.
